Wabak Kala-Azar Merebak di Kenya, Ancaman Kesihatan Serius di Kawasan Pedalaman
Penyakit tropika terabai kala-azar sedang merebak dengan kadar membimbangkan di Kenya, dengan kes meningkat daripada 1,575 pada tahun 2024 kepada 3,577 kes pada tahun 2025 menurut data Kementerian Kesihatan. Penyakit parasit ini mempunyai kadar kematian sehingga 95 peratus jika tidak dirawat, menyebabkan demam, penurunan berat badan, serta pembesaran limpa dan hati.
Kisah Mangsa yang Salah Diagnosis
Harada Hussein Abdirahman, seorang nenek berusia 60 tahun, mengalami penderitaan hampir setahun akibat salah diagnosis berulang kali sebelum penyakit kala-azarnya dikenal pasti. Beliau dijangkiti ketika menggembala ternakan di daerah Mandera, kawasan timur laut Kenya yang menjadi titik panas penyebaran parasit ini.
"Saya sangka saya akan mati," kata Abdirahman kepada AFP. "Ia lebih teruk daripada semua penyakit yang mereka sangka saya hadapi." Beliau terpaksa bergantung kepada ahli farmasi tempatan yang berulang kali salah mendiagnosisnya dengan malaria dan denggi sebelum penyakit sebenarnya dikenal pasti.
Perubahan Iklim dan Perluasan Kawasan Endemik
Penyakit yang disebarkan oleh lalat pasir ini kini merebak ke kawasan yang sebelum ini tidak terjejas dan semakin menjadi endemik. Dr Cherinet Adera, penyelidik di Drugs for Neglected Diseases Initiative di Nairobi, menjelaskan bahawa perubahan iklim sedang mengembangkan kawasan habitat lalat pasir dan meningkatkan risiko wabak di kawasan baru.
Kawasan timur laut Kenya serta wilayah jiran di Ethiopia dan Somalia mengalami kemarau teruk dalam beberapa bulan kebelakangan ini, mencipta keadaan ideal untuk pembiakan vektor penyakit. Lalat pasir biasanya bersembunyi di retakan rumah lumpur yang tidak disimen dengan baik, sarang anai-anai, dan rekahan tanah, membiak dengan banyak semasa musim hujan selepas kemarau berpanjangan.
Cabaran Rawatan dan Infrastruktur Terhad
Daerah Mandera yang merekodkan kadar jangkitan tertinggi hanya mempunyai tiga kemudahan rawatan yang mampu merawat penyakit ini. Dr Paul Kibati, pakar penyakit tropika untuk pertubuhan kesihatan bukan kerajaan Amref, menekankan bahawa terdapat "sangat sedikit kemudahan di negara ini yang mampu mendiagnosis dan merawat secara aktif" penyakit kala-azar.
Rawatan boleh mengambil masa sehingga 30 hari dan melibatkan suntikan harian serta sering kali pemindahan darah, dengan kos setinggi 100,000 shilling Kenya (RM3,059) tidak termasuk kos ubat-ubatan. Dr Kibati menambah bahawa lebih banyak latihan diperlukan kerana kesilapan dalam ujian dan rawatan boleh membawa maut.
Kesan Terhadap Pekerja Migran dan Komuniti Miskin
Peningkatan kes di kalangan pekerja migran di tapak kuari Mandera tahun lalu memaksa pihak berkuasa menyekat pergerakan pada waktu senja dan subuh ketika lalat pasir paling aktif. Sekurang-kurangnya dua pekerja meninggal dunia, manakala nasib rakan sekerja lain yang pulang ke kampung mereka tidak diketahui.
"Kami tidak tahu tentang penyakit pelik yang menyebabkan rakan sekerja kami mati," kata Evans Omondi, 34 tahun, yang merantau beratus-ratus batu dari barat Kenya untuk bekerja di kuari tersebut. Peter Otieno, pekerja lain dari barat Kenya, menambah, "Kami sangat takut," sambil mengenang bagaimana mereka menyaksikan rakan sekerja yang dijangkiti semakin kurus hari demi hari.
Rangka Kerja Penghapusan dan Jangkaan Masa Depan
Pada tahun 2023, enam negara Afrika yang paling terjejas telah menerima pakai rangka kerja di Nairobi untuk menghapuskan penyakit ini menjelang 2030. Namun, cabaran besar masih menghalang matlamat ini. Afrika Timur secara amnya menyumbang lebih daripada dua pertiga kes global menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia.
Dr Kibati menekankan bahawa kala-azar "kebanyakannya menjejaskan golongan termiskin dalam komuniti kita," diperburuk oleh masalah kekurangan zat makanan dan imuniti yang lemah. Beliau memberi amaran, "Kami menjangkakan lebih banyak kes apabila hujan bermula."
Dengan berjuta-juta penduduk berisiko dijangkiti dan infrastruktur kesihatan yang terhad, wabak kala-azar di Kenya menonjolkan keperluan mendesak untuk tindakan bersepadu dalam menangani penyakit tropika terabai di tengah-tengah perubahan iklim dan ketidaksamaan sosioekonomi.
