Krisis Doktor di Sabah: Desakan Autonomi dan Pembaharuan Struktur Mendesak
Kurangnya sokongan kebajikan dan insentif yang tidak sepadan dengan kos sara hidup merupakan antara faktor utama yang menyumbang kepada kekurangan doktor di Sabah, menurut laporan terkini. Situasi ini telah mendorong badan pemikir dan persatuan perubatan untuk menggesa langkah segera bagi menangani masalah yang semakin meruncing ini.
Gesaan untuk Autonomi dalam Pengambilan dan Penempatan Doktor
Pusat Galen untuk Dasar Kesihatan dan Sosial telah menyeru agar Sabah menuntut autonomi berhubung pengambilan kakitangan perubatan serta penempatan mereka, mirip dengan apa yang dilaksanakan di Sarawak. Model semasa dinilai terlalu lambat dan kaku untuk menangani realiti di negeri ini, dengan tawaran jawatan tetap tidak lagi memadai akibat kegagalan struktur.
Azrul Mohd Khalib, Ketua Pegawai Eksekutif Pusat Galen, menjelaskan bahawa isu utama di Sabah termasuk penempatan yang tidak sesuai, arahan perpindahan wajib saat akhir, beban kerja melampau, dan kesukaran berkhidmat di lapangan. Beliau menegaskan, "Jika kerajaan serius mahu selesaikan krisis tenaga kesihatan di negeri itu, Sabah perlu diberi kuasa membuat keputusan yang lebih cepat, fleksibel, dan berpaksikan keperluan tempatan."
Data dan Realiti Kekurangan Doktor di Sabah
Pada 11 April lalu, Menteri Wanita, Kesihatan dan Kesejahteraan Rakyat Sabah, Julita Majungki, mendedahkan bahawa negeri itu hanya mempunyai 2,884 doktor, jauh tersasar daripada keperluan sebenar yang dianggarkan sekitar 9,000 orang. Ini menunjukkan jurang yang ketara dalam sistem kesihatan tempatan.
Sementara itu, di Sarawak, Timbalan Premier Sim Kui Hian telah menekankan pada Januari lalu bahawa autonomi kesihatan di bawah Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) perlu dipercepat tanpa terikat dengan birokrasi persekutuan. Ini bertujuan membolehkan pengurusan kesihatan diambil alih secara berperingkat oleh kerajaan negeri.
Pandangan Persatuan Perubatan Malaysia (MMA)
Persatuan Perubatan Malaysia (MMA) menyatakan bahawa situasi di Sabah adalah gambaran jelas kegagalan dasar dalam perancangan tenaga kerja dan insentif. Presiden MMA, Dr R Thirunavukarasu, berkata isu ini telah lama wujud dan memerlukan pembaharuan struktur yang menyeluruh, bukan sekadar langkah penyelesaian jangka pendek.
Beliau menambah, "Krisis ini hasil daripada dasar yang tidak selaras dan kegagalan untuk mengekalkan doktor dalam sistem awam. Kita perlu membina sistem yang mendorong mereka untuk berkhidmat — dan terus kekal." Thirunavukarasu juga menyeru pendekatan 'rentas kerajaan', di mana Kementerian Kesihatan perlu bekerjasama rapat dengan Jabatan Perkhidmatan Awam dan Kementerian Kewangan bagi menyelaraskan isu imbuhan serta latihan.
Isu Insentif dan Prasarana yang Memburukkan Keadaan
Pengerusi MMA Sabah, Dr Brandon Patrick Senagang, mendedahkan bahawa motivasi doktor telah terjejas teruk susulan pengurangan drastik bayaran insentif wilayah. Malah, ketiadaan kenaikan elaun sara hidup bagi kakitangan di pedalaman menyebabkan ramai pegawai perubatan tawar hati.
Beliau berkata, "Keadaan ini diburukkan lagi dengan prasarana daif. Masih banyak kawasan tidak mempunyai akses jalan raya baik, selain kekurangan kemudahan asas seperti elektrik dan air yang konsisten." Kekurangan tenaga kerja kritikal di fasiliti seperti Hospital Kinabatangan telah mencetuskan isu 'burnout' yang serius, sehingga doktor tidak lagi mampu mengambil cuti sewajarnya.
Cadangan untuk Masa Depan
Dr Brandon Patrick Senagang menggesa kerajaan mewujudkan laluan kerjaya yang lebih telus, termasuk pemberian kuota khas bagi program kepakaran buat doktor yang berkhidmat di kawasan kurang liputan di Sabah dan Sarawak. Ini diharap dapat menarik lebih ramai doktor untuk berkhidmat dan kekal dalam sistem kesihatan negeri.
Secara keseluruhan, krisis kekurangan doktor di Sabah menuntut tindakan segera yang melibatkan autonomi, pembaharuan struktur, dan peningkatan insentif untuk memastikan kesihatan awam yang lebih baik di negeri ini.
