Kos penternakan yang semakin meningkat dipercayai antara faktor utama yang mendorong amalan melepaskan lembu berkeliaran di Kelantan, sehingga menimbulkan risiko keselamatan kepada pengguna jalan raya, terutama di jalan utama pada waktu malam.
Amalan tradisi berterusan
Walaupun pihak berkuasa telah berusaha menangani isu haiwan terbiar, sesetengah penternak masih memilih kaedah tradisional dengan membiarkan ternakan mereka mencari makanan sendiri di kawasan ragut terbuka bagi mengurangkan kos makanan dan pembinaan kandang.
Pengerusi Persatuan Penginseminasi Buatan Kelantan, Harun Hazim Zakaria, berkata kenaikan harga makanan dan kos membina bangsal serta pagar menyebabkan sesetengah penternak mengambil jalan mudah dengan melepaskan haiwan tanpa pengawasan berterusan.
Beliau berkata pemerhatian persatuan mendapati masalah haiwan terbiar lebih ketara di kawasan ladang kelapa sawit dan kawasan ragut yang luas, berbanding kawasan bandar yang lebih kerap menggunakan sistem kandang.
“Apabila kawasan ragut terletak berhampiran jalan utama, risiko kemalangan menjadi lebih tinggi kerana haiwan mungkin menyeberang jalan secara tiba-tiba, mengancam nyawa pemandu,” katanya kepada Bernama baru-baru ini.
Kerjasama pelbagai pihak
Harun Hazim berkata penyelesaian isu ini memerlukan kerjasama antara kerajaan, Jabatan Perkhidmatan Veterinar dan penternak melalui pendidikan berterusan, penguatkuasaan yang lebih konsisten, serta penggunaan sistem pengenalan atau tag untuk membantu mengesan pemilik ternakan.
Sementara itu, seorang penternak dari Kampung Jambu Merah, Melor, Mohamad Syahir Syazwan Zakaria, berkata beliau memilih untuk mengamalkan sistem kandang dan membelanjakan lebih RM100,000 untuk membina bangsal besi yang mampu menampung lebih 100 ekor lembu. Beliau menganggap pelaburan itu penting untuk keselamatan awam dan pengurusan ternakan yang lebih sistematik.
Beliau berkata kos makanan boleh mencecah antara RM50 dan RM60 sehari, tetapi penternak yang tidak mampu membina kandang besar sekurang-kurangnya perlu mendirikan pagar mudah bagi mengelakkan ternakan berkeliaran bebas dan membahayakan pengguna jalan raya.
Seorang lagi penternak dari Kampung Lepan Jaya, Raja Mohammad Lukman Raja Ibrahim, berkata kos membina bangsal untuk 20 ekor lembu boleh mencecah kira-kira RM15,000, menyebabkan sesetengah penternak memilih sistem 'lembu ladang' yang membolehkan ternakan berkeliaran di estet kelapa sawit untuk menjimatkan kos. Walau bagaimanapun, kaedah ini memerlukan pemantauan rapi bagi mengelakkan risiko kepada orang ramai.
Ahmad Yusri Abdul Rahman berkata tekanan kos akibat harga daging yang rendah tidak boleh dijadikan alasan untuk mengabaikan keselamatan. Beliau menyokong tindakan penguatkuasaan seperti merampas lembu yang berkeliaran.
Tahun lalu, 191 kemalangan melibatkan lembu dicatatkan di Gua Musang, dengan kerugian melebihi RM1.14 juta. Laluan Gua Musang-Kuala Krai dan Gua Musang-Jeli dikenal pasti sebagai kawasan berisiko tinggi, terutamanya pada waktu malam dan ketika hujan lebat.
