WASHINGTON, 18 Jun — Tidak lama selepas Amerika Syarikat dan Israel melancarkan serangan udara ke atas Iran pada 28 Februari, Presiden AS Donald Trump menyenaraikan pelbagai objektif, daripada memusnahkan keupayaan peluru berpandu balistik Iran hingga memastikan Tehran tidak boleh memiliki senjata nuklear.
Lebih tiga bulan kemudian, dengan perjanjian damai awal di tempat, apakah yang telah dicapai oleh Trump?
Peluru berpandu dan dron
Sebelum perang, Iran memiliki simpanan peluru berpandu balistik terbesar di Timur Tengah, dengan antara 2,500 hingga 6,000 peluru berpandu pelbagai jenis. Sebahagiannya mampu mencapai Israel, dengan jarak sehingga 2,000 kilometer, dan ada yang membawa kepala peledak peluru berangkai yang lebih sukar dipertahankan.
Iran juga merupakan pengeluar utama dron jarak jauh — khususnya, dron Shahed sehala yang telah digunakan oleh Rusia menentang Ukraine, serta oleh Tehran.
Kira-kira sebulan selepas perang, sumber AS memberitahu Reuters bahawa satu pertiga daripada arsenal itu musnah, dengan satu pertiga lagi mungkin rosak, musnah atau tertimbus.
Laksamana AS Brad Cooper memberitahu Kongres pada 14 Mei bahawa keupayaan Iran untuk membina dan menyimpan peluru berpandu dan dron jarak jauh telah terjejas selama bertahun-tahun. Beliau berkata lebih daripada 1,500 peluru berpandu dan 6,000 dron telah dipintas oleh AS dan sekutunya semasa konflik.
Tidak jelas berapa banyak peluru berpandu yang tinggal di Iran, tetapi negara itu masih mempunyai keupayaan untuk mencapai sekutu AS — terkini pada 6 Jun, apabila ia melancarkan salvos ke arah Kuwait dan Bahrain, dan 7 Jun, apabila ia menembak peluru berpandu ke Israel. Negara-negara itu berkata serangan itu tidak menyebabkan kerosakan ketara.
Ketenteraan konvensional
Tentera AS berkata ia telah merendahkan keupayaan ketenteraan konvensional Iran untuk memproyeksikan kuasa di rantau itu atau mengancam operasi AS.
Cooper memberitahu Kongres bahawa tentera AS telah memusnahkan 161 kapal tentera laut Iran dan melumpuhkan 82 peratus sistem pertahanan udaranya. Beliau berkata tentera udara Iran, yang menerbangkan sehingga 100 sorti setiap hari sebelum perang, kini tidak menerbangkan sebarang misi langsung.
Walaupun demikian, Iran masih berjaya menutup Selat Hormuz sepanjang tempoh konflik, dengan menggunakan bot laju, periuk api, dron dan bot peluru berpandu, menyebabkan kapal dagang yang mengangkut satu perlima daripada bekalan minyak dan gas asli dunia terperangkap.
Program nuklear
Trump berulang kali berkata matlamat utamanya adalah untuk menghalang Iran daripada membangunkan senjata nuklear. Tehran secara konsisten berkata ia tidak mempunyai niat untuk membina bom dan programnya adalah untuk tujuan aman.
Namun perang tidak mengubah keupayaan nuklear Iran secara ketara. Perisikan AS bulan lepas menganggarkan bahawa Iran akan mengambil masa kurang daripada setahun untuk menghasilkan senjata nuklear — jangka masa yang sama seperti yang digariskan selepas serangan Jun 2025 ke atas kemudahan nuklear Iran.
Program nuklear Iran akan menjadi isu utama bagi perunding setelah perjanjian rangka kerja ditandatangani secara rasmi esok. Trump berkata uranium yang diperkaya Iran mesti dibawa keluar dari negara itu, manakala Pemimpin Tertinggi Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei berkata ia tidak boleh dihantar ke luar negara, menurut sumber.
Proksi Iran
Trump berkata pada 2 Mac di Rumah Putih bahawa Tehran tidak boleh dibenarkan terus mempersenjatai dan membiayai kumpulan proksi bersenjata di Iraq, Lubnan, Gaza dan Yaman yang telah digunakan Iran selama beberapa dekad untuk memproyeksikan kuasa dan mengganggu musuh.
Iran tidak menunjukkan kesediaan untuk menghentikan sokongannya kepada kumpulan itu sejak perang bermula, tetapi penilaian tentera AS dan bebas mendapati rangkaian proksi Iran jauh lebih kurang berkesan berbanding dahulu.
Sebahagian besar ini telah berlaku sebelum perang bermula. Israel membunuh ramai pemimpin tertinggi Hamas dan beribu-ribu pejuangnya di Gaza selepas serangan 7 Oktober 2023 ke atas wilayahnya dan membunuh ramai pimpinan militia Hezbollah di Lubnan. Iran juga kehilangan saluran penting untuk membekalkan semula Hezbollah dengan kejatuhan pemerintahan bekas Presiden Bashar al-Assad di Syria pada 2024. Sekatan dan masalah ekonomi Iran juga menjejaskan keupayaannya untuk membiayai kumpulan ini.
Kumpulan itu tidak memainkan peranan besar dalam perang. Hamas tidak menyerang Israel dari enklaf Gaza, manakala Houthi tidak mengganggu perkapalan Laut Merah secara ketara dari Yaman.
Hezbollah menyertai perang pada 2 Mac apabila ia melancarkan peluru berpandu dan dron ke Israel, mendorong Israel bertindak balas dengan serangan udara dan pencerobohan darat yang telah membunuh hampir 3,700 orang dan menempatkan 1.2 juta di Lubnan. Kira-kira 28 askar Israel dan empat orang awam telah terbunuh dalam konflik setakat ini.
Cooper memberitahu Kongres pada bulan Mei bahawa Iran tidak lagi mempunyai keupayaan untuk membekalkan kumpulan itu dengan senjata canggih secara boleh dipercayai, walaupun beliau tidak menyatakan apa maksudnya.
Perubahan rejim
Trump menggalakkan penunjuk perasaan Iran untuk menggulingkan pemerintah mereka sebelum perang bermula dan berkata kematian Pemimpin Tertinggi Ayatollah Ali Khamenei pada 28 Februari adalah “peluang terbesar mereka” untuk merampas kerajaan. Pada 6 Mac, beliau berkata perang hanya akan berakhir dengan “PENYERAHAN TANPA SYARAT” daripada Iran, bersama dengan pemimpin baru yang “boleh diterima”.
Walaupun perang gagal menyingkirkan kerajaan teokrasi Iran, Trump mendakwa bahawa beliau telah mencapai matlamatnya kerana Khamenei telah digantikan oleh anaknya, Ayatollah Mojtaba Khamenei. Trump menyifatkan kepimpinan baru itu sebagai “rejim baru, dan lebih munasabah” pada 29 Mac.
Trump dalam beberapa minggu kebelakangan ini telah mengelak daripada mengulangi seruannya untuk menjatuhkan pemimpin Iran. — Reuters
