Pesalah Kurang Mampu Paling Terkesan Usaha Laksana Pampasan Mangsa Jenayah
PETALING JAYA: Cadangan untuk memastikan pampasan kepada mangsa jenayah dilaksanakan sepenuhnya boleh memberi kesan tidak seimbang terhadap pesalah yang kurang berkemampuan, dengan risiko mereka menghadapi hukuman penjara lebih lama akibat kegagalan membayar.
Risiko Pemenjaraan Lebih Lama
Peguam Salim Bashir menjelaskan bahawa kesalahan di bawah Kanun Keseksaan biasanya membawa hukuman penjara dan denda. "Mereka mungkin menjalani tempoh penjara lebih panjang jika gagal membayar denda dan pampasan, kerana undang-undang memperuntukkan hukuman gantian," kata bekas presiden Majlis Peguam itu.
Beliau menegaskan bahawa mengenakan hukuman penjara tambahan terhadap pesalah yang gagal mematuhi perintah bayaran termasuk pampasan, terutamanya disebabkan kemiskinan tegar, boleh dianggap sebagai langkah ke belakang dalam sistem keadilan.
Kesan Terhadap Keluarga
Menurut Salim, keadaan ini bukan sahaja menjejaskan pesalah tetapi juga memberi kesan lebih luas kepada keluarga mereka, terutama jika individu tersebut merupakan pencari nafkah utama. "Ini menimbulkan dilema moral dan praktikal dalam pelaksanaan keadilan," tambahnya.
Salim, yang juga bekas pengerusi bersama jawatankuasa undang-undang jenayah Majlis Peguam, turut menyatakan bahawa adalah tidak wajar bagi pihak pendakwaan memohon perintah pampasan terhadap individu yang disabitkan kesalahan dan dijatuhi hukuman mati. "Namun, itulah kedudukan undang-undang semasa, kerana mangsa atau wakil mereka berhak menuntut pampasan," jelasnya.
Arahan Peguam Negara
Ulasan ini dibuat berikutan arahan terkini Peguam Negara Dusuki Mokhtar yang mewajibkan timbalan pendakwa raya (TPR) memohon perintah pampasan bagi mangsa jenayah, termasuk mereka yang maut akibat pemandu di bawah pengaruh alkohol atau dadah.
Dusuki menekankan bahawa Seksyen 426 Kanun Tatacara Jenayah memberi kuasa kepada mahkamah untuk mengarahkan pesalah membayar kos kepada pihak pendakwaan serta pampasan kepada mangsa atau waris mereka. "Kepentingan awam menuntut agar dalam kes yang sesuai, mangsa menerima pampasan yang mencukupi demi keadilan," katanya.
Pertimbangan Mahkamah
Peruntukan undang-undang tersebut menyatakan bahawa mahkamah perlu mempertimbangkan pelbagai faktor sebelum membuat keputusan, termasuk:
- Sifat kesalahan yang dilakukan
- Kecederaan atau kos yang ditanggung mangsa
- Kerosakan atau kehilangan harta benda
- Kehilangan pendapatan mangsa
- Kemampuan pesalah untuk membayar pampasan
Kebimbangan Praktikal
Peguam Baljit Singh Sidhu menyatakan bahawa walaupun TPR boleh membuat permohonan pampasan, keputusan akhir tetap berada di bawah budi bicara mahkamah. "Mahkamah perlu mengambil kira faktor meringankan dan memberatkan yang dibangkitkan semasa hujahan hukuman," jelasnya.
Beliau menambah bahawa keperluan kepada TPR untuk membuat permohonan sedemikian boleh menambah beban kerja mereka, kerana mahkamah mungkin perlu menjalankan siasatan tambahan sebelum memutuskan sama ada pampasan wajar diberikan.
Penggunaan Seksyen 426
Baljit menegaskan bahawa Seksyen 426 telah lama wujud dalam Kanun Tatacara Jenayah tetapi jarang digunakan secara meluas. "Pada pandangan saya, peruntukan ini tidak sepatutnya digunakan secara sewenang-wenangnya kerana ia mungkin tidak memberi manfaat praktikal dalam semua kes," katanya.
Beliau mempersoalkan bagaimana peruntukan itu akan dilaksanakan dalam kes kesalahan kecil, seperti seseorang yang disabitkan mencuri barangan runcit dengan nilai rendah, yang kemungkinan besar tidak mempunyai kemampuan kewangan untuk membayar pampasan.
Perlindungan Insurans
Peguam A Srimurugan pula memberikan perspektif berbeza mengenai kes kemalangan jalan raya. Beliau berkata secara umumnya tidak perlu ada perintah pampasan tambahan dalam kes yang mengakibatkan kematian kerana kebanyakan pemandu sudah dilindungi insurans seperti yang diwajibkan undang-undang.
"Pihak yang cedera dan waris si mati boleh menuntut ganti rugi yang besar melalui proses sivil, tertakluk kepada pembuktian liabiliti. Pihak insurans akan memenuhi tuntutan yang sah mengikut polisi yang sedia ada," jelas Srimurugan.
Implikasi Sistem Keadilan
Perdebatan ini mendedahkan ketegangan antara dua matlamat penting sistem keadilan: memberikan pampasan yang adil kepada mangsa jenayah sambil memastikan hukuman yang dikenakan terhadap pesalah adalah setimpal dan mengambil kira keadaan mereka.
Pakar undang-undang menyarankan pendekatan yang lebih bernuansa dalam melaksanakan peruntukan pampasan, dengan mengambil kira kemampuan sebenar pesalah dan kesan jangka panjang terhadap keluarga mereka, terutamanya dalam kes yang melibatkan individu yang sudah menghadapi cabaran kewangan yang serius.
