NGO Gagal Dalam Saman Penyahwartaan Bukit Cherakah, Keputusan Mahkamah Persekutuan
PUTRAJAYA: Dalam keputusan yang berpecah, Mahkamah Persekutuan telah memutuskan bahawa dua pertubuhan bukan kerajaan (NGO) alam sekitar tidak mempunyai kedudukan undang-undang untuk mencabar keputusan kerajaan Selangor untuk menyahwartakan Bukit Cherakah lebih 25 tahun lalu. Keputusan majoriti disampaikan oleh Presiden Mahkamah Rayuan, Hakim Abu Bakar Jais, yang menegaskan bahawa perayu – Shah Alam Community Forest Society dan Khazanah Alam Malaysia (Peka) – tidak mempunyai hak atau kepentingan undang-undang terhadap tanah tersebut.
Ketiadaan Kepentingan Undang-Undang NGO
Hakim Abu Bakar menyatakan bahawa perayu tidak mempunyai kepentingan untuk dilindungi apabila keputusan penyahwartaan dibuat. Beliau menekankan bahawa kedua-dua kumpulan itu ditubuhkan selepas 2010, kira-kira 10 tahun selepas keputusan kerajaan negeri yang dipertikaikan pada 20 November 2000. Beliau juga mencatatkan bahawa sebahagian daripada Bukit Cherakah telah dibangunkan menjadi kawasan perumahan dan komersial sejak dua dekad lalu, dan kini diduduki oleh ribuan penduduk.
"Sekumpulan 'pemulihara alam' tidak boleh hanya menuntut locus standi berhadapan dengan kumpulan yang lebih besar yang terdiri daripada ribuan orang," kata Hakim Abu Bakar. "Mereka telah masuk dan kini mempunyai kepentingan sebenar sebagai penduduk di kawasan perumahan. Sukar untuk difahami bagaimana kumpulan yang lebih besar ini, sebagai penduduk, boleh mempunyai keutamaan kepentingan mereka digantikan oleh kumpulan yang lebih kecil yang tidak wujud ketika keputusan penyahwartaan dibuat."
Kesan Keputusan Terhadap Penduduk
Hakim Abu Bakar menekankan bahawa mahkamah harus berhati-hati kerana keputusannya akan memberi kesan kepada mereka yang tinggal di kawasan itu. Beliau berkata, "Ia tidak sepatutnya diberikan jika ganti rugi sedemikian menjejaskan kebaikan atau kepentingan yang lebih besar bagi terlalu ramai orang." Beliau menambah bahawa tidak praktikal untuk memulihkan tanah kepada kegunaan asalnya kerana sebahagian besar telah dibangunkan.
Beliau juga menolak hujah NGO bahawa kerajaan negeri gagal mengadakan siasatan awam sebelum meneruskan keputusan penyahwartaan. "Keperluan untuk siasatan awam di bawah Enakmen Perhutanan Selangor hanya berkuat kuasa pada 2011. Adalah salah untuk mengatakan keputusan menyahwartakan tanah itu mesti didahului oleh siasatan awam. Ia dibenarkan untuk meneruskan penyahwartaan tanpa siasatan awam kerana tiada keperluan sedemikian pada tahun 2000-an," jelasnya.
Pendapat Berbeza Hakim Lee Swee Seng
Dalam penghakiman berbeza, Hakim Lee Swee Seng berpendapat bahawa NGO sepatutnya diberikan kebenaran untuk memulakan semakan kehakiman di Mahkamah Tinggi. Beliau menyatakan bahawa permohonan kebenaran difailkan dalam tempoh tiga bulan yang ditetapkan, dikira dari tarikh penerbitan notifikasi warta rasmi pada 5 Mei 2022.
"Hakikat bahawa keputusan yang dipertikaikan mungkin melibatkan hal dasar tidak meletakkannya di luar jangkauan semakan kehakiman," kata Hakim Lee. "Apabila dasar atau tindakan eksekutif tidak konsisten dengan undang-undang, atau sewenang-wenangnya, tidak rasional atau dicemari oleh niat jahat atau penyalahgunaan kuasa, mahkamah wajib campur tangan."
Latar Belakang Kes dan Prosedur Undang-Undang
Keputusan kerajaan Selangor untuk menyahwartakan 406.22 hektar di Bukit Cherakah dibuat pada 20 November 2000, tetapi notifikasi warta rasmi diselesaikan 22 tahun kemudian dengan penerbitannya pada 5 Mei 2022. NGO memohon semakan kehakiman terhadap keputusan negeri itu, mendakwa bahawa adalah tidak sah untuk kerajaan Selangor mengundurkan tarikh warta yang dipertikaikan.
Pada 2022, Mahkamah Tinggi Shah Alam menolak permohonan kebenaran NGO untuk mencabar keputusan kerajaan negeri melalui semakan kehakiman. Keputusan itu disahkan oleh Mahkamah Rayuan dua tahun kemudian, membawa kepada rayuan semasa. Panel mahkamah tidak membuat perintah mengenai kos, dengan Hakim Rhodzariah Bujang bersetuju dengan Hakim Abu Bakar, manakala Hakim Lee berbeza pendapat.
Keputusan ini menekankan kompleksiti isu penyahwartaan tanah dan kepentingan awam, sambil mengekalkan kestabilan bagi penduduk yang telah menetap di kawasan tersebut selama bertahun-tahun.
