PETALING JAYA: Pengalaman Britain berdepan krisis 'zombie vape' menjadi iktibar bahawa larangan separa tidak mencukupi. Pakar kesihatan di Malaysia mendesak larangan menyeluruh terhadap vape bagi melindungi golongan muda daripada bahaya bahan psikoaktif yang semakin meruncing.
Perunding Pediatrik, Dr Amar Singh, menegaskan Malaysia perlu mengambil tindakan drastik sebelum masalah berakar umbi. "Kita memerlukan larangan vape di seluruh negara jika benar-benar serius mahu melindungi golongan muda," katanya kepada FMT.
Krisis 'Zombie Vape' di Britain
Britain mengharamkan vape pakai buang tahun lalu, namun peranti boleh isi semula masih dibenarkan. Keadaan ini menyebabkan produk dicampur bahan terlarang terus sampai ke kanak-kanak. Penyelidik menganalisis peranti vape yang dirampas di 114 sekolah menengah England mendapati 13% mengandungi dadah sintetik Spice. Kadar itu meningkat kepada hampir satu daripada empat peranti di London dan Lancashire.
Pihak berkuasa Britain melaporkan peningkatan kanak-kanak mendapatkan rawatan akibat ketagihan vape. Seorang kanak-kanak berusia 12 tahun di London koma selepas kegagalan paru-paru akibat vape yang dicampur dadah.
Peningkatan Rampasan Vape di Malaysia
Menteri Kesihatan Dzulkefly Ahmad baru-baru ini berkata peningkatan rampasan vape yang dicampur dadah mengukuhkan keperluan tindakan lebih tegas. Agensi penguat kuasa berdepan kemasukan bahan terlarang ke dalam produk yang mudah diakses golongan muda.
Dr Amar berkata ramai remaja masih menganggap vape sebagai sesuatu yang bergaya tanpa menyedari bahaya. "Antara kesannya ialah sawan, hilang kesedaran, serangan panik, halusinasi dan psikosis. Kadangkala, hanya sekali menggunakan 'zombie vape' sudah cukup untuk menyebabkan koma," katanya.
Statistik Penggunaan Vape di Malaysia
Tinjauan Kebangsaan Kesihatan dan Morbiditi (NHMS) 2022 menunjukkan kira-kira 14.9% rakyat Malaysia berusia 13 hingga 17 tahun menggunakan produk vape, mewakili lebih 300,000 remaja. Beberapa anggaran meletakkan jumlah itu kini hampir mencecah setengah juta orang.
Pakar perunding psikiatri, Dr Ahmad Rostam Zin, memberi amaran bahan psikoaktif baharu jauh lebih kuat daripada nikotin. "Kebergantungan dan toleransi boleh bermula hanya selepas beberapa sedutan kerana kebanyakan bahan psikoaktif baharu ini sangat kuat. Dalam kalangan golongan muda yang otaknya masih berkembang, kesannya boleh menjadi lebih serius dan berpanjangan," katanya kepada FMT.
Pendedahan berulang boleh menyebabkan komplikasi neurologi, psikosis, gangguan emosi dan kemerosotan fungsi kognitif. Penggunaan berpanjangan berpotensi mengakibatkan kerosakan neurokognitif yang kekal.
Cadangan Tindakan Lebih Tegas
Walaupun terdapat cadangan supaya syarat pelesenan diperketatkan dan penguatkuasaan dipertingkatkan, pakar kesihatan berpendapat Malaysia perlu melangkah lebih jauh daripada Britain. Dr Amar berkata pengalaman Britain menunjukkan produk haram masih boleh berada di pasaran walaupun peraturan diperketatkan.
Menurutnya, Malaysia masih mempunyai peluang untuk mengelakkan krisis yang sama, namun persoalannya sama ada kebimbangan terhadap kesihatan awam akan mengatasi kepentingan ekonomi industri vape yang semakin berkembang.
Nilai Ekonomi Industri Vape
Menurut Dewan Perniagaan Vape Malaysia, nilai runcit industri vape mencecah RM3.48 bilion pada 2023, meningkat daripada RM2.27 bilion pada 2019. Bagaimanapun, sebahagian besar masih beroperasi dalam pasaran gelap. Pada Ogos tahun lalu, Kementerian Kewangan memaklumkan kutipan hasil cukai sebanyak RM288.45 juta daripada peranti rokok elektronik, cecair dan gel bagi tempoh 2021 hingga Julai 2025.
Dr Amar mengakui sumbangan industri vape kepada ekonomi, namun mempersoalkan sama ada manfaat tersebut berbaloi dengan kos jangka panjang akibat ketagihan dalam kalangan golongan muda. "Ketika semakin banyak negara bergerak ke arah mengharamkan produk vape, Malaysia perlu membuat keputusan sama ada negara bersedia menanggung peningkatan kos kesihatan dan sosial yang berpunca daripada ketagihan dalam kalangan belia," katanya.
