PETALING JAYA: Pengalaman Britain menangani kesan buruk penggunaan vape menunjukkan bahawa larangan separa tidak mencukupi, sekali gus mengukuhkan desakan untuk melaksanakan larangan total terhadap produk vape di Malaysia, menurut pakar kesihatan.
Pakar kanak-kanak gesa tindakan drastik
Pakar pediatrik konsultan Dr Amar Singh menegaskan Malaysia perlu mengambil iktibar sebelum masalah ini berakar umbi. “Kita perlukan larangan menyeluruh terhadap produk vape jika kita serius mahu melindungi remaja kita,” katanya kepada FMT.
Amar berkata demikian ketika pihak berkuasa Malaysia menemukan peningkatan jumlah peranti vape yang dicampur dengan kanabinoid sintetik, etomidat dan bahan psikoaktif lain, menyerupai wabak ‘zombie vape’ di Britain.
Krisis ‘zombie vape’ di Britain
Britain mengharamkan vape pakai buang tahun lalu bagi membendung penggunaan dalam kalangan remaja, namun peranti boleh isi semula masih sah, menimbulkan kebimbangan produk tercemar dengan bahan haram masih boleh sampai kepada kanak-kanak dan golongan muda.
Penyelidik yang menganalisis peranti vape yang dirampas dari 114 sekolah menengah di England mendapati 13% mengandungi dadah sintetik Spice, dengan angka meningkat kepada hampir satu perempat di London dan Lancashire. Pihak berkuasa juga melaporkan peningkatan kanak-kanak mendapatkan rawatan untuk ketagihan vape, termasuk seorang kanak-kanak berusia 12 tahun di London yang dimasukkan ke dalam koma akibat paru-paru runtuh selepas menggunakan vape bercampur dadah.
Statistik membimbangkan di Malaysia
Menurut Kajian Kesihatan dan Morbiditi Kebangsaan 2022, kira-kira 14.9% rakyat Malaysia berumur 13 hingga 17 tahun menggunakan produk vape, mewakili lebih 300,000 remaja. Beberapa anggaran meletakkan angka itu kini menghampiri setengah juta.
Menteri Kesihatan Dr Dzulkefly Ahmad baru-baru ini berkata peningkatan rampasan vape bercampur dadah mengukuhkan hujah untuk tindakan lebih tegas memandangkan agensi penguatkuasaan bergelut dengan bahan haram yang memasuki produk mudah diakses oleh pengguna muda.
Bahaya bahan psikoaktif baru
Dr Amar menegaskan ramai remaja masih menganggap vape sebagai bergaya dan agak tidak berbahaya, tanpa menyedari sesetengah produk kini mengandungi bahan yang boleh menyebabkan ketagihan dan kesan buruk dalam beberapa hari atau minggu. “Ini termasuk sawan, hilang kesedaran, serangan panik dengan perasaan takut, halusinasi, dan psikosis. Kadang-kadang, penggunaan sekali ‘zombie vape’ boleh menyebabkan koma yang mengancam nyawa,” katanya.
Pakar psikiatri konsultan Dr Ahmad Rostam Zin berkata bahan psikoaktif baru jauh lebih kuat daripada nikotin dan boleh menyebabkan kemerosotan fungsi otak dengan cepat. “Kebergantungan dan toleransi boleh bermula selepas beberapa sedutan kerana banyak bahan psikoaktif baru ini sangat kuat. Pada golongan muda yang otaknya masih berkembang, kesannya boleh menjadi sangat teruk dan tahan lama,” katanya kepada FMT.
Pendedahan berulang boleh membawa kepada komplikasi neurologi, psikosis, gangguan mood dan kerosakan kognitif, dengan penggunaan berpanjangan berpotensi menyebabkan kerosakan neurokognitif kekal.
Larangan total lebih baik daripada kawalan ketat
Walaupun ada yang mencadangkan pelesenan lebih ketat, ujian produk dipertingkat dan penguatkuasaan lebih rapi, pakar kesihatan percaya Malaysia perlu pergi lebih jauh daripada Britain. Dr Amar berkata pengalaman Britain menunjukkan bagaimana produk haram boleh terus beredar walaupun peraturan lebih ketat dan sekatan ke atas peranti pakai buang.
Malaysia masih berpeluang mencegah krisis serupa, namun persoalannya sama ada kepentingan kesihatan awam akan mengatasi kesan ekonomi industri yang semakin berkembang. Menurut Dewan Perniagaan Vape Malaysia, nilai runcit industri vape bernilai RM3.48 bilion pada 2023, meningkat daripada RM2.27 bilion pada 2019. Bagaimanapun, sebahagian besar daripadanya dipercayai berada dalam pasaran gelap.
Pada Ogos tahun lalu, Kementerian Kewangan memaklumkan sebanyak RM288.45 juta cukai dikutip daripada peranti rokok elektronik, cecair dan gel, sama ada mengandungi nikotin atau tidak, dari 2021 hingga Julai 2025.
Kos jangka panjang vs faedah ekonomi
Dr Amar mengakui sumbangan ekonomi industri tetapi mempersoalkan sama ada keuntungan itu wajar berbanding kos jangka panjang ketagihan dalam kalangan remaja. “Apabila semakin banyak negara bergerak ke arah melarang produk vape, Malaysia mesti memutuskan sama ada ia bersedia menerima kos kesihatan dan sosial yang semakin meningkat akibat ketagihan remaja,” tambahnya.
