Subsidi Bahan Api RM4 Bilion Sebulan: Pengorbanan Tersembunyi untuk Masa Depan Bandar Malaysia
Anggaran subsidi bahan api Malaysia mencecah RM4 bilion sebulan menjelang akhir Mac, peningkatan ketara daripada paras asas sebelumnya yang didorong oleh harga minyak global yang tinggi berpunca daripada ketegangan dan gangguan di Timur Tengah. Bagi pemandu, harga RON95 pada RM1.99 dirasakan sebagai kelegaan berbanding harga serantau yang lebih tinggi seperti di Singapura (RM10.50 seliter). Namun, kelegaan ini menyembunyikan kos peluang yang besar untuk keluarga, perniagaan dan bandar-bandar di seluruh negara.
Kos Sebenar di Sebalik Harga Murah
Subsidi petrol yang murah sebenarnya mengalihkan perbelanjaan bukannya menghapuskannya. Bahan api bersubsidi menormalkan kebergantungan kepada kereta, menjadikan perjalanan jauh dan kesesakan lalu lintas terasa rutin walaupun kesan serta-mata dikurangkan. Tabiat seperti tidur seketika atau melayari TikTok semasa enjin masih hidup, serta memandu bersendirian untuk perjalanan pendek, kelihatan kurang membazir di Malaysia berbanding di negara lain di mana ia dianggap sebagai pembaziran yang jelas.
Kos sebenar terus wujud: berbilion ringgit dalam perbelanjaan kesihatan akibat pencemaran udara tahunan, kerugian ekonomi RM25 bilion daripada kemalangan jalan raya (anggaran 2023-2024), pembesaran lebuh raya yang menggunakan tanah awam, dan purata 1.7 jam sehari hilang dalam kesesakan Lembah Klang. Subsidi BUDI95 memang membantu meringankan beban isi rumah, tetapi ia juga mengukuhkan kebergantungan kepada bahan api murah yang memutarbelitkan keputusan harian, menormalkan pembandaran berleluasa, pemilikan pelbagai kereta, dan perjalanan jauh.
Pelaburan Alternatif yang Berpotensi Mengubah Bandar
RM4 bilion sebulan yang dikorbankan untuk subsidi boleh mengubah mobiliti bandar secara drastik, sementara infrastruktur pejalan kaki asas masih kurang dibiayai. Penduduk Lembah Klang terpaksa mengelak jalan berbilang lorong tanpa lintasan selamat, terdedah kepada panas matahari khatulistiwa, dan berjuang melalui hujan untuk menaiki kereta api.
Mengalihkan subsidi selama satu bulan sahaja boleh membiayai:
- 1,250 bas feeder elektrik (RM3.2 juta/unit), meningkatkan penumpang dan mengurangkan ratusan ribu perjalanan kereta harian
- 2,500km laluan pejalan kaki berbumbung (RM1.6 juta/km), menghubungkan lebih 1.5 juta penduduk ke stesen dan mengurangkan kira-kira 450,000 perjalanan kereta
- 5,000km lorong basikal terlindung (RM0.8 juta/km), setiap satu mampu mengendalikan 7,500 orang sejam
- 60 set kereta api elektrik KTM baharu (RM65 juta/set), menambah kapasiti untuk lebih 70,000 penumpang waktu puncak
- 1,000 zon sekolah lebih selamat (RM4 juta setiap satu), mengurangkan kematian kanak-kanak di jalan raya sehingga 80% dan mengurangkan kesesakan waktu persekolahan
Kesan keseluruhan: 1.4 juta perjalanan kereta harian berkurangan, dengan pengurangan kemalangan yang terbukti.
Pelajaran dari Negara Lain dan Masa Depan Mobiliti
Peralihan subsidi Indonesia (2015-2023) menghasilkan lebih 10,000 bas, mengurangkan kesesakan Jakarta kira-kira 20%. Pelaburan berbasikal Denmark pula menghasilkan faedah kesihatan dan masa €2.5 untuk setiap €1 dilaburkan. Kenapa tidak Malaysia?
Tanpa subsidi, adakah cara hidup berpusatkan kereta di Malaysia masih bertahan? Kos yang meningkat bukan sekadar beban; ia adalah isyarat. Kenderaan elektrik mungkin menukar enjin, tetapi bukan sistem. Ia menggantikan satu kebergantungan dengan yang lain sambil mengekalkan ketidakcekapan pengangkutan persendirian.
Apa yang diperlukan ialah perubahan struktur, daripada mensubsidi kereta kepada melabur dalam rangkaian pelbagai mod yang menggerakkan lebih ramai orang, lebih adil dan cekap. RM4 bilion sebulan bukan sekadar perbelanjaan biasa. Ia adalah pantulan keutamaan nasional dan pilihan tentang masa depan Malaysia yang kita sanggup biayai.
Pandangan yang dinyatakan adalah pendapat penulis dan tidak semestinya mewakili pandangan rasmi.
