KOTA KINABALU, 29 Jun — Pelaksanaan skim subsidi diesel bersasar yang akan bermula dalam beberapa hari lagi menimbulkan kebimbangan di Sabah, dengan ramai pihak berpendapat dasar yang direka untuk menghentikan ketirisan minyak mungkin meninggalkan ramai rakyat biasa yang bergantung pada kenderaan diesel dalam kehidupan harian mereka.
Kebergantungan tinggi terhadap diesel di Sabah
Tidak seperti kebanyakan Semenanjung Malaysia, diesel bukan sekadar bahan api komersial di Sabah. Ia digunakan untuk menggerakkan kenderaan pacuan empat roda yang melalui jalan luar bandar, membawa petani ke pasar, mengangkut pelancong ke tarikan pedalaman, dan membawa guru ke sekolah di kawasan pedalaman yang luas.
Walaupun kerajaan persekutuan menyatakan program Budi Diesel akan memastikan subsidi hanya sampai kepada rakyat Malaysia yang layak melalui pengesahan MyKad, guru, pengusaha pelancongan, ahli politik, dan pemimpin komuniti berpendapat realiti Sabah menyukarkan pelaksanaan dasar seragam nasional.
Kuota 200 liter dianggap tidak mencukupi
Salah satu kebimbangan utama adalah kuota bulanan bersubsidi sebanyak 200 liter, yang kerajaan katakan mencukupi bagi kebanyakan pemandu. Pemilik pikap dan jip yang layak boleh memohon tambahan 100 liter, tetapi ramai berpendapat 300 liter pun tidak mencukupi bagi penduduk Sabah yang kerap melakukan perjalanan ratusan kilometer setiap minggu.
Presiden Kesatuan Guru-Guru Sabah (KGKS), Murkam Hussien, berkata ramai guru yang ditempatkan di sekolah luar bandar bergantung pada kenderaan pacuan empat roda diesel kerana keadaan jalan yang teruk.
“Ahli KGKS percaya bahawa mengehadkan kuota subsidi diesel akan menjejaskan guru yang berulang-alik setiap hari ke tempat kerja, terutamanya di kawasan luar bandar. Kuota 200 liter sebulan dilihat tidak mencukupi untuk memenuhi keperluan sebenar mereka,” katanya, mendesak Putrajaya mengkaji semula peruntukan itu.
Kesan kepada sektor pelancongan dan perniagaan
Pengerusi Persatuan Pelancongan dan Kebudayaan Keningau, Rafie Robert, berkata penduduk di daerah pedalaman seperti Keningau, Nabawan, Sook, dan Tenom kerap melakukan perjalanan ratusan kilometer untuk kerja, kesihatan, pendidikan, dan perniagaan.
“Kuota 200 liter sebulan langsung tidak mencukupi untuk memenuhi keperluan sebenar orang yang bergantung pada kenderaan diesel sebagai pengangkutan utama,” katanya.
Beliau memberi amaran bahawa kos diesel yang lebih tinggi akan menaikkan kos pengangkutan bagi pengusaha pelancongan luar bandar, petani, pekebun kecil, dan usahawan, yang sudah pun berdepan kos logistik lebih tinggi berbanding rakan mereka di Semenanjung Malaysia. Perbezaan ini akhirnya akan dipindahkan kepada pengguna.
Kongsi kenderaan dan isu pendaftaran
Pemimpin politik dari kedua-dua pihak juga mempersoalkan ciri lain skim itu, iaitu mengehadkan diesel bersubsidi kepada pemilik kenderaan berdaftar. Ahli Dewan Undangan Negeri Warisan, Tham Yun Fook, berkata dasar itu tidak mencerminkan realiti di Sabah, di mana kenderaan sering dikongsi sesama ahli keluarga atau didaftarkan di bawah nama saudara, perniagaan, atau perjanjian lain.
“Kenderaan mungkin didaftarkan di bawah nama anak yang bekerja di bandar lain, sedangkan ibu bapa adalah pengguna sebenar. Ini bukan penyalahgunaan sistem — mereka hanya bergantung pada kenderaan diesel untuk kehidupan harian,” katanya.
Ramai penduduk Sabah mempunyai anak atau pasangan yang bekerja di Semenanjung Malaysia dan membeli kenderaan atas nama sendiri untuk digunakan oleh ibu bapa dan ahli keluarga lain di Sabah. Persoalannya, adakah ahli keluarga ini akan dikecualikan daripada menerima subsidi diesel hanya kerana kenderaan tidak didaftarkan atas nama mereka?
Suara rakyat dan usahawan
Selepas subsidi diumumkan, penduduk Sabah di media sosial meluahkan kebimbangan tentang perjalanan harian dari daerah seperti Kota Belud atau Papar ke ibu negeri untuk bekerja. Mereka bergantung pada kenderaan diesel besar untuk mengangkut barang, orang, dan peralatan setiap hari di jalan raya Sabah yang berlubang.
Keadaan sosioekonomi juga menyebabkan ramai kenderaan didaftarkan di bawah nama ibu bapa, majikan anak, atau ahli keluarga lain, selain menggunakan perjanjian "sambung loan" secara tidak formal.
“Bagi kebanyakan rakyat Sabah, ini bukan soal pilihan. Ini adalah realiti mereka. Ramai penduduk Sabah bergantung pada kenderaan diesel bukan kerana mahu, tetapi kerana tiada pilihan. Jarak jauh, pengangkutan awam terhad, dan banyak jalan masih belum dalam keadaan yang kita harapkan,” kata usahawan Sabah, Amos Thien.
Thien berpendapat Sabah wajar diberikan lebih fleksibiliti di bawah program subsidi bersasar memandangkan kebergantungan terhadap kenderaan diesel dan statusnya sebagai negeri pengeluar minyak.
Penjelasan kerajaan persekutuan
Kerajaan persekutuan menegaskan bahawa reformasi ini perlu untuk menangani ketirisan dan penyeludupan minyak secara meluas, serta memastikan bekalan diesel domestik yang stabil.
Menteri Kewangan II, Datuk Seri Amir Hamzah Azizan, berkata diesel bersubsidi yang dijual melalui pengesahan MyKad akan membantu memastikan hanya rakyat Malaysia yang layak menerima bantuan kerajaan, sambil mengurangkan penyalahgunaan yang berlaku di bawah sistem subsidi pukal sebelumnya.
Beliau berkata kerajaan menjangkakan reformasi ini akan mengurangkan ketirisan diesel sehingga satu bilion liter setahun, dengan penjimatan membolehkan harga diesel bersubsidi di Sabah, Sarawak, dan Labuan turun daripada RM2.15 kepada RM2.10 seliter.
Semasa taklimat media baru-baru ini di sini, Amir Hamzah juga menyatakan keyakinan bahawa pengesahan MyKad akan berfungsi di Sabah luar bandar, memetik kejayaan program Sumbangan Asas Rahmah (SARA) yang mencapai kadar penebusan hampir 100 peratus.
Namun demikian, penduduk Sabah berkata isu ini bukan tentang menentang reformasi subsidi, tetapi memastikan dasar itu mencerminkan geografi unik negeri dan realiti pengangkutan.
