Pembangunan Pesat Bandar Mega Asia Tenggara Hadapi Ancaman Ekologi
Bandar-bandar yang berkembang pesat dan meluas di Asia Tenggara telah muncul sebagai pusat kuasa, simbol kemakmuran dan sumber harapan bagi berjuta-juta penduduk yang mencari kehidupan yang lebih baik. Namun, di sebalik kisah kejayaan ini tersembunyi risiko yang semakin meningkat yang mengancam asas-asas bandar yang sepatutnya dibangunkan.
Tekanan Penduduk dan Ancaman Alam Sekitar
Kepadatan penduduk yang berlebihan sedang mendorong beberapa bandar bersejarah – termasuk Bangkok, Ho Chi Minh City, Jakarta, Kuala Lumpur dan Manila – ke arah apa yang digambarkan pakar sebagai mimpi ngeri ekologi. Kemerosotan alam sekitar yang disebabkan oleh pencemaran air dan udara, banjir, beban sisa yang berlebihan, paras kemasinan yang tinggi, dan suhu yang meningkat terus membelenggu bandar-bandar ini.
Ahmad Rifai, Pengasas Bersama dan Pengarah Eksekutif Yayasan Kota Kita Indonesia, menyatakan bahawa lebih daripada 50 peratus rakyat Indonesia kini menetap di kawasan bandar, dengan Jakarta baru-baru ini mengatasi Tokyo sebagai bandar paling ramai penduduk di dunia.
"Dalam dunia yang ideal, kadar urbanisasi ini akan sepadan dengan tadbir urus yang sama lincah dan inklusif. Dalam realiti, pertumbuhan bandar sering mengatasi kapasiti perancangan," kata Rifai kepada Bernama.
"Banyak bandar, seperti Jakarta, Bandung dan Denpasar, bergelut dengan pembangunan yang meluas yang memberi tekanan semakin meningkat kepada sistem sisa dan kualiti udara. Cabaran-cabaran ini diperburuk lagi oleh risiko iklim yang meningkat, seperti banjir dan tekanan haba, yang memberi kesan tidak seimbang kepada penduduk penempatan padat dan tidak formal."
Statistik dan Projeksi yang Membimbangkan
Asia Tenggara sudah menjadi rumah kepada 680 juta penduduk. Menurut laporan Prospek Urbanisasi Dunia Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu 2025, Jakarta merupakan bandar paling ramai penduduk di dunia dengan 42 juta orang. Manila mengikuti dengan 30 juta penduduk, manakala Bangkok dan Ho Chi Minh City masing-masing mempunyai hampir 10 juta penduduk.
Laporan itu mencatatkan bahawa bilangan bandar mega di seluruh dunia telah meningkat empat kali ganda daripada lapan pada tahun 1975 kepada 33 tahun lepas, dengan 19 terletak di Asia. Projeksi menunjukkan akan terdapat 37 bandar mega di peringkat global menjelang 2050, termasuk Kuala Lumpur yang dijangka melebihi 10 juta penduduk.
Trend ini berkemungkinan mengakibatkan kejiranan yang terlalu padat, permintaan tenaga yang meningkat dengan lebih banyak penggunaan bahan api fosil, kesesakan lalu lintas, dan tekanan besar terhadap ketersediaan tanah dan infrastruktur.
Pakar Seru Tindakan Segera Kerajaan
Pakar yang memberi amaran mengenai kemerosotan alam sekitar yang semakin meningkat di seluruh rantau ini menyeru tindakan segera kerajaan.
Dr Wijarn Simachaya, Presiden Institut Alam Sekitar Thailand, memberitahu Bernama: "Bandar-bandar yang terletak di muara sungai, seperti Bangkok, Manila, dan juga Jakarta, terdedah kepada pencerobohan air masin, dan ini boleh menjejaskan bekalan air. Bandar-bandar menghadapi pencemaran udara dan air yang teruk, serta pelupusan sisa. Ia sangat mencabar. Perancangan adalah isu yang sangat penting, dan kita perlu membawa dasar ke dalam tindakan."
Kawasan Metropolitan Bangkok menghasilkan kira-kira 10,000 tan metrik sisa setiap hari, manakala Jakarta menghasilkan sekitar 8,000 tan metrik setiap hari.
Cabaran Pembandaran dan Tekanan Infrastruktur
Bandar-bandar berada di bawah tekanan yang luar biasa daripada migrasi luar bandar, perkhidmatan kesihatan yang terbeban, peningkatan pesat pemilikan kenderaan persendirian dan harga hartanah yang meningkat.
Kimsea Chea, Pengurus Penyelidikan dan Perundingan firma perkhidmatan hartanah APS Cambodia, bersetuju bahawa banyak bandar moden menghadapi cabaran yang sama, terutamanya harga hartanah yang melonjak.
"Pada tahap tertentu, ini adalah hasil yang dijangkakan daripada pertumbuhan bandar dan permintaan yang kuat. Walau bagaimanapun, tekanan ke atas infrastruktur, penjagaan kesihatan, dan sistem pendidikan akhirnya mencerminkan sejauh mana dasar perancangan bandar dilaksanakan dan dikuatkuasakan oleh kerajaan. Walaupun pembangunan secara semula jadi mengikut permintaan, bandar yang dikawal selia dengan baik sepatutnya dapat menampung pertumbuhan tanpa kesesakan yang teruk atau kemiskinan bandar yang meluas," kata Kimsea kepada Bernama.
Pakar-pakar menekankan bahawa tanpa tindakan segera dan perancangan bandar yang lebih baik, kemajuan ekonomi yang dicapai oleh bandar-bandar mega Asia Tenggara ini mungkin tidak dapat dikekalkan dalam jangka panjang akibat tekanan ekologi yang semakin meningkat.
