Selat Melaka Mungkin Jadi Titik Panas Seterusnya? Ancaman Selepas Hormuz Ditutup
BANGKOK, 23 April — Penutupan Selat Hormuz telah mendorong pembuat dasar Asia untuk berdepan dengan persoalan baharu mengenai keselamatan laluan maritim utama yang lain, termasuk Selat Melaka, laluan air tersibuk di dunia untuk perdagangan antarabangsa.
Apakah Selat Melaka?
Selat Melaka sepanjang 900 kilometer, yang bersempadan dengan Indonesia, Thailand, Malaysia dan Singapura, menyediakan laluan laut terpendek yang menghubungkan Asia Timur dengan Timur Tengah dan Eropah. Ia membawa hampir 22 peratus daripada perdagangan maritim global, menurut Pusat Kajian Strategik dan Antarabangsa (CSIS), termasuk penghantaran minyak dan gas dari Timur Tengah ke China, Jepun dan Korea Selatan.
Laluan air ini merupakan titik panas transit minyak terbesar di dunia, mengatasi Hormuz, menurut Pentadbiran Maklumat Tenaga AS. Pada separuh pertama 2025, kira-kira 23.2 juta tong minyak sehari melalui Selat Melaka, menyumbang 29 peratus daripada jumlah aliran minyak maritim, berbanding 20.9 juta tong sehari melalui Hormuz.
Jabatan Laut Malaysia menyatakan lebih daripada 102,500 kapal, kebanyakannya kapal dagang, melalui selat tersebut pada tahun 2025, meningkat daripada kira-kira 94,300 pada tahun 2024. Beberapa kapal yang sangat besar mengelak laluan ini kerana sekatan draf dan sebaliknya belayar ke selatan mengelilingi Indonesia. Laluan alternatif itu boleh memintas Selat Melaka jika ia ditutup, tetapi menambah masa pelayaran, melambatkan penghantaran dan meningkatkan kos.
Apakah kebimbangan mengenai Selat Melaka?
Pada titik paling sempit di Saluran Phillips Selat Singapura, laluan air itu hanya selebar 1.7 batu (2.7 kilometer), mewujudkan kesesakan semula jadi dan meningkatkan risiko perlanggaran, kandas dan tumpahan minyak. Sebahagian daripada selat itu agak cetek, dengan kedalaman 25 hingga 27 meter, mengehadkan kapal terbesar, walaupun kapal tangki mentah yang sangat besar masih melalui laluan tersebut.
Laluan ini juga telah lama terdedah kepada lanun dan serangan ke atas kapal dagang. Pusat Perkongsian Maklumat ReCAAP menyatakan bahawa insiden jenayah sebegitu meningkat kepada sekurang-kurangnya 104 tahun lalu, walaupun ia menurun pada suku pertama tahun ini.
Laluan air yang sempit dan sesak ini penting secara strategik kepada Beijing, dengan kira-kira 75 peratus daripada import minyak mentah laut China dari Timur Tengah dan Afrika melaluinya, menurut penjejak kapal tangki Vortexa. Krisis Iran telah mempertajam kebimbangan yang sudah lama wujud mengenai bagaimana titik panas seperti Melaka boleh terjejas oleh sebarang konflik di Laut China Selatan atau Selat Taiwan, di mana 21 peratus lagi perdagangan maritim global melalui, menurut CSIS.
Pihak berkuasa Malaysia juga telah menyatakan bahawa Selat Melaka semakin digunakan untuk pemindahan kapal ke kapal secara haram, di mana minyak dipindahkan antara kapal tangki di laut untuk menyembunyikan asal usulnya.
Apa kata pegawai?
Menteri Kewangan Indonesia, Purbaya Yudhi Sadewa, menimbulkan perdebatan pada hari Rabu selepas secara terbuka membincangkan sama ada negara boleh mengenakan tol ke atas kapal yang menggunakan selat itu, sebelum menyatakan bahawa pengaturan sedemikian tidak mungkin dilakukan.
Ditanya mengenai risiko tol atau sekatan, Menteri Luar Singapura, Vivian Balakrishnan, memberitahu CNBC bahawa negara-negara yang bersempadan dengan selat itu berkongsi kepentingan strategik untuk memastikannya terbuka dan telah bersetuju untuk tidak mengenakan tol. Beliau menambah bahawa Singapura telah memberi jaminan kepada kedua-dua AS dan China bahawa kebebasan laluan akan dikekalkan, dan ia tidak akan mengambil bahagian dalam sebarang usaha untuk menyekat selat itu atau mengenakan tol.
Menteri Luar Malaysia, Mohamad Hasan, berkata pada hari Rabu bahawa tiada keputusan unilateral boleh dibuat mengenai selat itu, dan Malaysia sejajar dengan Singapura, Indonesia dan Thailand, dengan rondaan bersama dijalankan untuk memastikan laluan air itu terbuka. — Reuters
