Kuala Lumpur, 1 Jun – Kod Mitigasi Risiko (RMC) Malaysia secara rasmi mula berkuat kuasa hari ini, mewajibkan platform dalam talian utama dan penyedia media sosial untuk memperkenalkan langkah-langkah yang lebih kukuh terhadap kandungan berbahaya, penipuan dan media manipulasi seperti deepfake.
Latar Belakang Pelaksanaan RMC
Dikeluarkan oleh Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC) di bawah Akta Keselamatan Dalam Talian 2025 (ONSA), kod ini merupakan sebahagian daripada usaha kerajaan untuk memperkukuhkan perlindungan keselamatan dalam talian untuk pengguna, terutamanya kanak-kanak dan golongan rentan. Kod ini terpakai kepada penyedia perkhidmatan dalam talian berlesen yang beroperasi di Malaysia, termasuk perkhidmatan media sosial dan platform kandungan yang dilesenkan di bawah Akta Komunikasi dan Multimedia 1998.
Apakah Itu Kod Mitigasi Risiko?
RMC menetapkan langkah-langkah yang mesti dilaksanakan oleh platform dalam talian untuk mengurangkan risiko pengguna terdedah kepada kandungan berbahaya di perkhidmatan mereka. Platform dikehendaki menilai risiko yang ada pada perkhidmatan mereka dan memperkenalkan langkah mitigasi yang disesuaikan dengan risiko tersebut. MCMC menyatakan bahawa kod ini diperkenalkan sebagai respons terhadap kebimbangan yang semakin meningkat mengenai bahaya dalam talian seperti penipuan, bahan penderaan seksual kanak-kanak, buli siber dan kandungan manipulatif yang berbahaya.
Apakah Itu 'Kandungan Berbahaya'?
Di bawah kod ini, kandungan berbahaya termasuk: bahan penderaan seksual kanak-kanak; penipuan kewangan; kandungan lucah atau tidak sopan; kandungan yang menyebabkan gangguan atau kesusahan; bahan berkaitan keganasan atau keganasan; kandungan yang menggalakkan bahaya diri dalam kalangan kanak-kanak; kandungan yang mempromosikan permusuhan; dan kandungan yang mempromosikan dadah berbahaya.
Apa yang Mesti Dilakukan oleh Platform?
1. Menjalankan Penilaian Risiko
Platform dikehendaki menjalankan penilaian risiko kandungan berbahaya yang "sesuai dan mencukupi" seperti yang digambarkan oleh MCMC. Ini bermaksud meneliti bagaimana ciri platform, sistem pengesyoran dan tingkah laku pengguna boleh mendedahkan pengguna kepada kandungan berbahaya. Penilaian juga mesti mengambil kira tempoh risiko yang lebih tinggi seperti pilihan raya atau krisis negara. Bagi perkhidmatan yang mungkin diakses oleh kanak-kanak, platform mesti menilai risiko khusus kanak-kanak, kelemahan dan trend tingkah laku dalam talian. Rekod bertulis penilaian mesti disimpan dan dikaji semula setiap tahun.
2. Memperbaiki Pelaporan dan Moderasi
Platform mesti mewujudkan sistem yang membolehkan pengguna melaporkan kandungan berbahaya dengan mudah. Mereka juga dikehendaki melaksanakan prosedur untuk mengenal pasti, menilai dan mengalih keluar kandungan berbahaya secara tepat pada masanya. Langkah penguatkuasaan mungkin termasuk amaran, sekatan, penggantungan atau penamatan akaun terhadap pengguna yang berulang kali menyebarkan bahan berbahaya. MCMC berkata alat moderasi dan sistem pelaporan mestilah mesra pengguna dan mudah diakses.
3. Mengesahkan Pengiklan
Kod ini memperkenalkan keperluan pengesahan pengiklan yang bertujuan menangani penipuan dalam talian dan iklan penipuan. Iklan berbayar untuk barangan atau perkhidmatan hanya boleh dibenarkan daripada pengiklan atau pengguna yang disahkan terhadap rekod yang dikeluarkan kerajaan, termasuk MyKad atau NRIC; pasport; permit kerja; dokumen pendaftaran perniagaan; dan sijil pemerbadanan. Platform boleh menggunakan sistem mereka sendiri atau penyedia pengesahan pihak ketiga, dengan syarat undang-undang privasi dan perlindungan data dipatuhi.
4. Melabel Kandungan Manipulatif dan AI
Kod ini juga menangani kandungan manipulatif atau yang dijana AI yang menyerupai orang atau peristiwa sebenar. Platform dikehendaki melaksanakan langkah yang membolehkan pengguna mengenal pasti kandungan tersebut dan membezakan bahan manipulatif daripada kandungan tulen. Mereka juga mesti menyediakan alat dan panduan untuk membantu pengguna dan pengiklan mendedahkan apabila kandungan telah dijana atau diubah menggunakan kecerdasan buatan.
5. Mengkaji Algoritma dan Sistem Pengesyoran
Platform dikehendaki menguji dan menyesuaikan sistem pengesyoran untuk mengurangkan pendedahan pengguna kepada kandungan berbahaya. MCMC menyatakan bahawa algoritma boleh sama ada menguatkan atau mengehadkan penyebaran bahan berbahaya, menjadikan pengawasan mereka sebahagian daripada rangka kerja kawal selia baharu.
6. Menyediakan Alat Keselamatan Pengguna
Platform mesti menyediakan alat kepada pengguna untuk mengurus keselamatan dalam talian mereka, termasuk kawalan ke atas interaksi akaun; penapis untuk output carian dan pengesyoran; dan tetapan keselamatan yang mesra pengguna. Kod ini juga memerlukan perlindungan kerahasiaan dan tanpa nama untuk pengguna yang melaporkan kandungan berbahaya.
Bagaimana Dengan Privasi?
Data peribadi yang dikumpul atau diproses untuk penilaian risiko dan langkah pengesahan mesti mematuhi Akta Perlindungan Data Peribadi 2010. MCMC berkata langkah keselamatan mesti dilaksanakan dengan mengambil kira hak privasi dan data peribadi pengguna.
Apa Yang Berlaku Jika Platform Gagal Mematuhi?
Kegagalan mematuhi RMC boleh mengakibatkan tindakan penguatkuasaan di bawah Akta Keselamatan Dalam Talian 2025. Ini termasuk denda selepas sabitan atau penalti kewangan sehingga RM10 juta.
Bolehkah Peraturan Diubah Kemudian?
Ya. MCMC boleh meminda, menyemak semula atau membatalkan sebahagian daripada RMC dari semasa ke semasa jika perlu. Pengawal selia berkata kod ini menetapkan garis asas minimum untuk langkah keselamatan dalam talian sambil membenarkan platform memperkenalkan perlindungan yang lebih kukuh jika sesuai.
Mengapa Kerajaan Memperkenalkan Peraturan Ini?
Akta Keselamatan Dalam Talian dan Kod Mitigasi Risiko diperkenalkan di tengah-tengah kebimbangan yang semakin meningkat mengenai penipuan dalam talian, eksploitasi kanak-kanak, buli siber dan kandungan berbahaya yang tersebar di platform media sosial. Pengkritik berpendapat bahawa undang-undang ini boleh digunakan untuk menyekat kebebasan bersuara. Walau bagaimanapun, pakar undang-undang berkata undang-undang ini bertujuan terutamanya untuk menangani kandungan berbahaya seperti penipuan, bahan penderaan seksual kanak-kanak dan eksploitasi dalam talian, bukannya mengawal selia ekspresi yang sah. Timbalan Menteri Komunikasi Teo Nie Ching sebelum ini berkata kerajaan memandang serius penyalahgunaan platform digital dan telah bekerjasama dengan syarikat media sosial untuk mengalih keluar kandungan yang berkaitan dengan penipuan pelaburan, perjudian dalam talian dan penjualan produk tidak berdaftar. Beliau menyatakan, bagaimanapun, bahawa tiada platform media sosial – seperti Facebook, Instagram, TikTok dan Xiaohongshu – setakat ini telah didakwa atau dihukum oleh mahkamah Malaysia berhubung iklan berkaitan penipuan yang diterbitkan di perkhidmatan mereka. Menurut Teo, kandungan sedemikian biasanya dimuat naik oleh pengguna pihak ketiga, dengan liabiliti undang-undang bergantung pada sejauh mana peranan platform dalam memudahkan penyebarannya. Dari Januari hingga April tahun ini, pihak berkuasa merekodkan 23,367 kes penipuan dalam talian yang melibatkan kerugian RM680.3 juta.
