Ketua Hakim Negara Ingatkan Profesion Undang-Undang Jangan 'Outsource' Pemikiran kepada AI
Ketua Hakim Negara Wan Ahmad Farid Wan Salleh telah mengeluarkan amaran tegas kepada komuniti undang-undang Malaysia mengenai bahaya bergantung terlalu berat kepada kecerdasan buatan (AI), dengan menegaskan bahawa teknologi ini tidak boleh mengurangkan peguam kepada sekadar "mesin" yang tidak berfikir.
Kebimbangan Terhadap Peguam Muda
Dalam ucapan khas beliau di Persidangan Pendidikan Undang-Undang Komanwel 2026 di Universiti Malaya hari ini, Wan Ahmad Farid menyatakan kebimbangan mendalam terutamanya terhadap peguam muda yang mungkin tergoda untuk terlalu bergantung kepada teknologi AI dalam amalan undang-undang mereka.
"Untuk menjadi manusia adalah untuk belajar, untuk melakukan kesilapan, untuk berjuang, dan untuk mengingati. Tidak syak lagi bahawa AI telah membuatkan kita menggunakan kurang daripada keupayaan mental kita," tegas Ketua Hakim Negara itu.
Beliau menambah dengan penuh kesungguhan: "Apabila kita mengoutsource pemikiran kita, kita bukan sekadar menjimatkan masa. Kita sedang kehilangan sebahagian daripada diri kita sendiri. Kecekapan adalah untuk mesin."
AI Sebagai Alat Bantu, Bukan Pengganti
Walaupun mengakui manfaat teknologi AI, Wan Ahmad Farid menggesa agar komuniti undang-undang menggunakannya dengan bijaksana "sebagai alat bantu, bukan pengganti" kepada pemikiran dan pertimbangan manusia yang kritikal.
Beliau menekankan kepentingan disiplin dalam beberapa aspek asas:
- Berfikir dengan teliti dan mendalam
- Mengartikulasikan pendapat dengan jelas
- Melibatkan diri secara bermakna dalam proses keadilan
"Kemahiran-kemahiran ini bukanlah kemahiran ketinggalan zaman. Mereka adalah asas sebenar kepada advokasi, pertimbangan, dan keadilan," tegas beliau.
Batasan Teknologi dalam Keadilan
Ketua Hakim Negara itu menegaskan bahawa teknologi AI mempunyai batasan yang ketara dalam konteks undang-undang dan keadilan:
- AI tidak mampu menimbang belas kasihan atau melaksanakan hati nurani
- Teknologi ini pasti tidak mampu memahami cerita manusia di sebalik setiap kes undang-undang
- AI tidak boleh menggantikan intipati sebenar apa yang dilakukan oleh peguam atau hakim
"Discretion kehakiman, keadilan, dan kemerdekaan mesti sentiasa kekal di pusat apa yang kita lakukan," tambah Wan Ahmad Farid dengan tegas.
Penekanan kepada Penalaran Etika
Beliau menekankan kepentingan mengintegrasikan penalaran etika dari peringkat paling awal dalam pengajaran dan amalan undang-undang.
"Kerana pada akhirnya, kita bukan sekadar melatih peguam untuk berhujah dengan baik. Kita membentuk individu yang membawa harapan dan menegakkan keadilan," ujar Ketua Hakim Negara itu dengan penuh makna.
Perbandingan dengan Alatan Berbahaya
Pada November tahun lalu, Wan Ahmad Farid telah membuat perbandingan menarik antara AI dan gergaji rantai - berguna di tangan yang betul tetapi berbahaya di tangan yang salah.
Beliau mengakui bahawa AI sedang digunakan secara meluas dalam pelbagai aspek amalan undang-undang termasuk:
- Penyelidikan undang-undang
- Analisis kontrak
- Analitik ramalan
- Bahkan dalam proses membuat keputusan kehakiman
Namun, semua aplikasi teknologi ini tidak boleh menggantikan intipati kemanusiaan yang menjadi teras profesion undang-undang.
Ucapan Ketua Hakim Negara ini muncul pada masa teknologi AI semakin meluas digunakan dalam bidang undang-undang di seluruh dunia, termasuk Malaysia, menjadikan peringatan beliau amat relevan dan tepat pada masanya untuk memastikan teknologi digunakan secara bertanggungjawab dalam menegakkan keadilan.
