PAS kini berada di persimpangan yang tidak menentu antara kuasa dan kemerosotan. Parti Islam itu telah mencapai kemuncak pengaruhnya dengan 43 kerusi Parlimen dan kawalan ke atas empat negeri, sekurang-kurangnya sehingga 2025. Bagaimanapun, sejarah menunjukkan bahawa selepas puncak, fasa stagnasi atau kemerosotan adalah tidak dapat dielakkan. Dalam demokrasi berpecah Malaysia, tiada parti dapat bertahan sendirian; mereka memerlukan perkongsian strategik untuk menarik pengundi dari pelbagai latar belakang. PAS, bagaimanapun, telah terbukti sebagai pakar dalam permainan ini.
Strategi Perikatan yang Menguntungkan
Sejak 1990, PAS telah memanfaatkan setiap pakatan untuk keuntungan politik. Pada 1990, ia bekerjasama dengan Semangat 46, pecahan Umno, untuk merampas semula Kelantan. Menjelang 1999, ia memanfaatkan gelombang Reformasi untuk menawan Terengganu. Trend ini berterusan pada 2008 di bawah Pakatan Rakyat, di mana PAS meluaskan pengaruhnya ke Kedah dan Perak. Paling terkini, melalui Perikatan Nasional, parti itu mencapai kejayaan pilihan raya terbesar dalam sejarah, menjadi parti tunggal terbesar di Dewan Rakyat. Menurut penganalisis politik Shahrul Shahabudin, kejayaan ini menonjolkan 'model perniagaan' tertentu: PAS mengutamakan pengembangan dan bahagian pasaran berbanding kesetiaan jenama.
Pakatan yang Semakin Renggang
Namun, PAS kini berada di persimpangan yang tidak stabil. Perikatan dengan Bersatu, yang melonjakkan mereka ke tahap sekarang, semakin retak. Walaupun kekal dalam gabungan yang sama, geseran baru-baru ini menunjukkan perikatan itu telah mencapai tarikh luputnya. Lebih membingungkan ialah minat parti itu terhadap Parti Wawasan Negara, versi jenama semula Parti Cinta Malaysia selepas diambil alih oleh bekas timbalan presiden Bersatu, Hamzah Zainudin. Ini mencerminkan episod 2015 apabila PAS berpecah dengan DAP sambil cuba mengekalkan hubungan dengan PKR, satu strategi 'perceraian terpilih'. Pendekatan 'perniagaan dahulu' ini semakin sukar untuk dikekalkan.
Cabaran dengan Parti Wawasan
Menyokong parti pecahan baru yang belum teruji seperti Wawasan memberikan halangan besar. Tidak seperti Bersatu pada 2020, gerakan baru ini tidak mempunyai mobilisasi akar umbi yang diperlukan untuk memenangi pilihan raya umum. Apabila PAS mula menjadi sebahagian daripada kerajaan selepas Langkah Sheraton, ia berada dalam Muafakat Nasional sambil turut menyelaraskan dengan Bersatu yang mengetuai pentadbiran persekutuan. Kuasa eksekutif dan pembiayaan kemudian menjadi kelebihan tambahan bagi PAS, selain mobilisasi akar umbi yang kuat menunggang 'gelombang hijau'. Wawasan bukan sahaja gerakan baru tetapi juga kekurangan sumber untuk menyediakan kestabilan yang diperlukan oleh PAS untuk hidup dalam persekitaran 'bebas risiko'.
Pilihan Kembali kepada Umno
Alternatif lain, iaitu memperbaharui hubungan dengan Umno, juga sama berisiko. Seperti yang dilihat dalam Muafakat Nasional yang singkat, dua parti yang bersaing untuk pangkalan pengundi tradisional yang sama jarang mencapai keseimbangan kuasa yang stabil. PAS kini berada di perairan yang belum dipetakan. Ia mendahului kumpulan lain dan bukannya mengejar dari belakang. Jelas sekali, apabila anda berada di puncak, anda menjadi sasaran utama untuk semua pihak lain, dan tiada tempat untuk pergi selain ke bawah.
Gangguan Dalaman dan Masa Depan
Drama pembangkang dalaman yang berterusan juga menjadi gangguan. Daripada bertindak sebagai 'kerajaan dalam persediaan' yang boleh dipercayai, PAS terbeban dengan perbalahan dalam gabungan. Sementara itu, rakan kongsi kerajaan perpaduan, Pakatan Harapan dan Barisan Nasional, juga terlibat dalam pertempuran mereka sendiri menjelang pilihan raya negeri Johor dan Negeri Sembilan. 'Nasib baik' PAS bergantung kepada mencari rakan kongsi yang tepat pada masa yang tepat, tetapi apabila medan politik semakin sempit, kumpulan rakan kongsi yang berdaya maju semakin mengecil. Manuver cuai sekarang boleh mengakibatkan kerosakan yang disebabkan sendiri.
Kesimpulan: Strategi yang Menjadi Bumerang
Pada dasarnya, strategi yang mendorong kebangkitan PAS, iaitu 'pakatan jangka pendek dengan keuntungan tinggi', mungkin kini menjadi kehancurannya. Jika mereka tidak dapat mencari sauh yang stabil, 'perniagaan politik' akhirnya mungkin menghasilkan kerugian, tepatnya defisit besar. PAS bangkit dengan menumpang kejayaan orang lain, tetapi strategi parasit itu telah mencapai hadnya. Kini sebagai kuasa dominan, ia tidak lagi boleh bersembunyi di belakang rakan kongsi dan mesti membuktikan ia boleh memimpin dengan menjadi sauh gabungan yang stabil. Kegagalan untuk menyesuaikan diri dengan beban kepimpinan akan mengakibatkan defisit besar pada pilihan raya akan datang, dan peralihan ini mungkin menandakan permulaan akhir era dominasi mereka.
