Kumpulan alam sekitar global Greenpeace hari ini menyertai penunjuk perasaan yang berkumpul di Parlimen untuk mendesak Perdana Menteri Anwar Ibrahim menggantung operasi syarikat nadir bumi Australia, Lynas, memberi amaran supaya tidak bersubahat dengan jenayah perang berikutan perjanjian US$96 juta syarikat itu untuk membekalkan nadir bumi kepada Pentagon. Protes itu disokong oleh puluhan pertubuhan tempatan, termasuk kumpulan pro-Palestin yang tahun lalu menentang jemputan Anwar kepada Donald Trump untuk menghadiri sidang kemuncak ASEAN ketika puncak sokongan tentera presiden AS terhadap Israel.
Desakan siasatan dan pendedahan penuh
Penunjuk perasaan menyeru supaya siasatan dijalankan ke atas perjanjian itu bagi memastikan keselarasan dengan dasar dan undang-undang Malaysia, serta memaksa Lynas mendedahkan sepenuhnya perjanjian yang melibatkan pelanggan ketenteraan sejak sedekad lalu.
"Malaysia berada di titik genting untuk menunjukkan kepimpinan berprinsip dalam cara galian kritikal ditadbir," kata Greenpeace dalam satu kenyataan bersama. "Kerajaan harus menunjukkan kepimpinan berprinsip dengan mengutamakan nyawa manusia berbanding keuntungan perang dan memastikan galian kritikal Malaysia tidak pernah digunakan untuk melakukan keganasan," kata Sahabat Alam Malaysia.
BDS desak kontrak dibatalkan
"Kita mesti berada di pihak yang betul dalam sejarah dan melakukan segala yang termampu untuk menamatkan contoh terburuk kolonialisme penempatan iaitu negara Zionis. Semua mata kini tertumpu kepada respons kerajaan Malaysia terhadap tuntutan yang sangat adil dan bermoral supaya kontrak nadir bumi Lynas dengan Jabatan Perang AS dibatalkan," kata cawangan tempatan gerakan anti-Israel global, Boycott, Divestment, Sanctions (BDS).
Sebelum protes hari ini, satu petisyen yang ditandatangani oleh lebih 20 kumpulan masyarakat sivil memberi amaran bahawa nadir bumi yang diproses di Malaysia "akan digunakan untuk tujuan pembuatan teknologi ketenteraan canggih yang akhirnya akan digunakan untuk membunuh rakyat Palestin, termasuk kanak-kanak dan bayi".
Risiko terlibat dalam genosid
"Dengan membekalkan bahan mentah penting dalam pembuatan senjata, Malaysia berisiko terlibat dalam genosid, jenayah perang, jenayah terhadap kemanusiaan, dan pelanggaran undang-undang antarabangsa yang dilakukan oleh pakatan AS-Israel," tambah mereka. Mereka menggesa Putrajaya menolak sebarang rancangan pengembangan Lynas di Malaysia sehingga ia mematuhi syarat asal lesennya untuk mengeluarkan sisa buangan air larut lesap radioaktif dari Malaysia.
Mereka berkata kerajaan Malaysia mesti bertindak selaras dengan dasar solidaritinya yang telah lama dengan rakyat Palestin, menambah bahawa menjadi tuan rumah kepada Lynas di negara ini akan bercanggah dengan dasar itu, "tidak kira bahaya kesihatan dan alam sekitar toksik radioaktif yang telah dihasilkan oleh operasinya".
Lynas dan konsistensi dasar pro-Palestin
Mereka juga menggesa Anwar supaya "bertindak sekarang untuk melindungi integriti dan kedaulatan Malaysia", menambah bahawa sebarang eksport nadir bumi lanjut untuk Pentagon "berisiko menjadikan Malaysia bersubahat dalam genosid, jenayah perang dan jenayah terhadap kemanusiaan, bukan sahaja di Palestin tetapi juga di Iran dan negara jiran lain yang terus diserang oleh AS dan Israel baru-baru ini di tengah-tengah kecaman global".
Protes terkini terhadap perjanjian Lynas-Pentagon adalah salah satu daripada banyak isu yang membelenggu kerajaan Anwar, menonjolkan apa yang dianggap pengkritik sebagai ketidakselarasan Malaysia dengan dasar pro-Palestinnya yang telah berusia beberapa dekad. Pada 2024, kumpulan pro-Palestin dan pemimpin pembangkang mendesak Anwar membatalkan keputusannya untuk menjual saham dalam Malaysia Airports milik kerajaan kepada anak syarikat BlackRock, gergasi pelaburan AS yang berdepan tuduhan bersubahat dalam jenayah perang Israel.
Kritikan terhadap DSA dan Natsec
Anwar juga dikritik kerana membenarkan penyertaan syarikat yang membekalkan peralatan ketenteraan kepada Israel di Pameran Perkhidmatan Pertahanan Asia (DSA) dan Pameran Keselamatan Nasional (Natsec) Asia pada Mei 2024. Lockheed Martin, yang membekalkan jentera perang Israel, antara syarikat yang mengambil bahagian di pameran itu. Syarikat lain termasuk MBDA (BAE Systems), Aimpoint, Colt, L3Harris, Leupold, Shield AI dan Leonardo, syarikat yang membekalkan peralatan ketenteraan yang digunakan oleh Israel.
Sementara itu, kumpulan itu menyenaraikan bahan nadir bumi khusus yang dipersetujui Lynas untuk dibekalkan kepada Pentagon. Ia termasuk samarium, disprosium, terbium, neodimium dan praseodimium, yang semuanya penting untuk pembuatan senjata ketenteraan. "Lynas juga telah komited untuk mengembangkan pengeluaran unsur lain seperti gadolinium, yttrium dan lutetium dalam tempoh dua tahun akan datang. Unsur-unsur ini penting untuk pembuatan senjata AS," tambah mereka.
Potensi kerjasama AS-Malaysia
Pada 2023, Edgard Kagan, yang berkhidmat sebagai duta AS ke Malaysia antara 2024 dan 2026, bercakap tentang potensi AS untuk memperluas kerjasama dalam mempelbagaikan rantaian bekalan untuk nadir bumi dan galian kritikal lain. Kagan memberitahu sesi pengesahan Senatnya bahawa membangunkan sumber galian kritikal baharu untuk memastikan rantaian bekalan yang boleh dipercayai adalah keutamaan yang sangat tinggi bagi pentadbiran Biden. "Kepentingan bekerja pada pengaturan ini dengan negara yang mempunyai hubungan baik... adalah sangat kritikal," katanya, menambah: "Saya fikir kita mempunyai potensi sebenar untuk melakukannya di negara seperti Malaysia."
Hipokrasi pemimpin PH
Pemimpin Pakatan Harapan sebelum ini menentang aktiviti Lynas di Malaysia, mendakwa operasinya menjejaskan alam sekitar dan penduduk setempat. Walau bagaimanapun, hanya enam bulan selepas berkuasa, Anwar berkata kerajaan telah memberikan Lynas Malaysia lanjutan enam bulan. Ini mendorong bekas Ahli Parlimen Bentong Wong Tack, yang pernah mengetuai protes terhadap syarikat itu, untuk menyeru pemimpin PH kerana hipokrasi mereka. Pada 2023, Wong memberitahu MalaysiaNow bahawa dia pernah membangkitkan isu Lynas dengan Anwar, ketika Anwar menjadi Ahli Parlimen Port Dickson. Dia berkata dia diberitahu bahawa isu itu akan diselesaikan apabila presiden PKR itu menjadi perdana menteri. "Itu janjinya. Saya tunggu. Semua menteri bersama saya pada masa itu anti-Lynas dan memperjuangkan isu rakyat. Selepas itu, mereka lupa. Ia tidak lebih daripada gimik. Mereka tidak buat apa-apa," tambahnya.
