Malaysia kini menjadi hab pusat data serantau yang pesat berkembang, dengan 143 projek diluluskan antara 2021 dan Jun 2025, membabitkan pelaburan RM144.4 bilion. Bagaimanapun, Kua Kia Soong, pengarah kumpulan hak asasi manusia Suaram, menegaskan bahawa kerajaan perlu mengenakan moratorium segera ke atas kelulusan pusat data baharu sehingga bekalan elektrik dan air untuk rakyat terjamin.
Skala Ledakan Pusat Data
Menjelang awal 2026, Malaysia mempunyai 34 pusat data beroperasi dan 33 lagi dalam pembangunan, menurut data Jabatan Pelaburan Digital Malaysia. Johor menjadi tumpuan utama dengan kira-kira 72 kemudahan, diikuti Selangor dan Negeri Sembilan yang bersama-sama menempatkan sekitar 101 pusat data. Kapasiti pusat data operasi dijangka meningkat daripada 1,025 megawatt (MW) pada akhir 2025 kepada lebih 2,000 MW pada akhir 2026, dengan tambahan 3,500 MW dalam perancangan.
Menjelang akhir 2024, sebanyak 38 projek telah mendapatkan perjanjian bekalan elektrik dengan jumlah permintaan maksimum 5.9 gigawatt (GW), bersamaan kira-kira 43% daripada kapasiti kontrak Tenaga Nasional. Suruhanjaya Perkhidmatan Air Negara (SPAN) menganggarkan bahawa 104 pusat data mungkin memerlukan kira-kira 876 juta liter air setiap hari untuk penyejukan.
Tekanan Terhadap Sumber
Permintaan elektrik di Semenanjung Malaysia meningkat 11.5% tahun ke tahun pada Mei 2026, sebahagiannya didorong oleh pengembangan pusat data dan cuaca panas melampau, lapor Reuters. Penganalisis tenaga menjangkakan permintaan elektrik terus meningkat kira-kira 4% setiap tahun, kebanyakannya disebabkan pusat data. Kua menegaskan, 'Tiada kerajaan harus meluluskan projek yang boleh menjejaskan keselamatan tenaga domestik.'
Isu air mungkin lebih serius. Malaysia sudah mengalami kekurangan air berkala, insiden pencemaran dan gangguan bekalan. Beberapa negeri menghadapi tekanan daripada perubahan iklim, kemarau dan permintaan industri yang bersaing. Pihak berkuasa Johor dilaporkan telah mengetatkan kelulusan kerana kebimbangan terhadap ketersediaan air dan elektrik, dengan sehingga 30% permohonan ditolak akibat kekangan sumber.
Seruan Moratorium
Kua mencadangkan moratorium segera ke atas kelulusan pusat data baharu sehingga syarat-syarat berikut dipenuhi: penilaian bebas mengesahkan bekalan elektrik jangka panjang yang mencukupi; ketersediaan air yang mencukupi; keutamaan bekalan domestik dijamin; pengendali pusat data membayar kos alam sekitar dan infrastruktur penuh; sasaran tenaga boleh diperbaharui dikuatkuasakan; ketelusan penuh penggunaan air dan elektrik; serta pendengaran awam diadakan sebelum kelulusan projek besar.
Pada Jun 2026, datuk bandar dari bandar utama di seluruh dunia melancarkan inisiatif untuk menangani beban pusat data terhadap grid elektrik dan sumber air. Kua berkata, 'Malaysia harus bertanya soalan yang sama: Apakah pulangan sebenar kepada masyarakat daripada projek ini? Berapa banyak pekerjaan kekal yang dihasilkan? Berapa banyak hasil cukai selepas insentif? Apakah kos jangka panjang kepada sistem air, rangkaian elektrik dan infrastruktur awam?'
Kesimpulan
Kua menegaskan, 'Ekonomi digital boleh menunggu, keperluan asas rakyat Malaysia tidak boleh.' Beliau menggesa kerajaan persekutuan dan negeri menggantung kelulusan pusat data baharu sehingga bekalan tenaga dan air yang selamat, mampu milik dan mampan untuk setiap isi rumah Malaysia dapat dijamin. 'Tiada rakyat Malaysia harus menghadapi catuan air sementara pusat data terus menggunakan berjuta-juta liter air setiap hari.'
