Amerika Syarikat telah menggugurkan sekatan ke atas Iran selama 60 hari bermula Isnin selepas rundingan pertama di bawah perjanjian damai yang baru dimeterai, manakala pegawai melaporkan keadaan tenang di Lebanon berikutan gencatan senjata yang bertujuan menamatkan permusuhan di seluruh rantau itu.
AS gugur sekatan, rundingan nuklear belum dibincangkan
Naib Presiden AS JD Vance berkata rundingan dengan pegawai Iran di Switzerland telah meletakkan asas yang baik untuk perjanjian damai akhir, walaupun Iran menafikan bahawa ia telah memulakan perbincangan mengenai program nuklearnya. "Kami telah meletakkan asas yang sangat baik untuk perjanjian akhir yang berjaya," katanya kepada pemberita selepas mengambil bahagian dalam rundingan itu.
Bagaimanapun, jurucakap Kementerian Luar Iran Esmaeil Baghaei memberitahu agensi berita rasmi IRNA bahawa Iran belum lagi membincangkan isu nuklear atau membuat komitmen baru. Presiden AS Donald Trump dalam hantaran di Truth Social pada Isnin berkata Iran akan bersetuju untuk membenarkan pemeriksaan senjata bagi memastikan "kejujuran nuklear." "Jika Iran tidak mematuhi perjanjian mereka, atau jika mereka tidak berkelakuan baik, saya akan lakukan apa yang perlu saya lakukan," kata Trump kepada pemberita kemudian.
Kesan terhadap pasaran minyak dan Selat Hormuz
Serangan AS-Israel ke atas Iran, dan serangan Israel di Lubnan telah membunuh ribuan orang dan menyebabkan berjuta-juta kehilangan tempat tinggal. Perang Iran juga telah menggegarkan pasaran di seluruh dunia dan meningkatkan harga minyak global, yang menyelesaikan dagangan 3 peratus lebih rendah pada Isnin selepas Vance melaporkan kemajuan telah dicapai.
Perkembangan ini berikutan hujung minggu yang kelihatan meletakkan perjanjian damai berusia seminggu dalam bahaya, termasuk ancaman daripada Trump untuk memulakan semula perang jika Iran mengganggu perkapalan melalui Selat Hormuz selepas Tehran mengisytiharkan laluan air strategik itu ditutup. Trafik kapal tangki melalui selat itu mula meningkat pada Isnin dan harga minyak meneruskan penurunan.
Perjanjian damai dan mekanisme gencatan senjata Lebanon
Kedua-dua pihak, yang cuba membina perjanjian sementara yang ditandatangani minggu lalu, bersetuju mengenai peta jalan menuju perjanjian tetap dalam tempoh 60 hari pada rundingan di resort pergunungan Swiss milik Qatar, Buergenstock, kata pengantara Pakistan dan Qatar. Mereka juga bersetuju mengenai mekanisme untuk menamatkan pertempuran di Lubnan antara sekutu AS Israel dan Hizbullah yang disokong Iran, dan membuka talian komunikasi untuk membantu memastikan laluan selamat bagi kapal komersial melalui Selat Hormuz bagi mengelakkan konflik di laluan air strategik itu.
Dalam langkah pertama daripada beberapa langkah yang dirancang di bawah perjanjian untuk memberikan kelegaan ekonomi kepada Iran, Perbendaharaan AS mengumumkan pengecualian sehingga 21 Ogos ke atas sekatan, membenarkan Tehran menjual minyak dan produk berkaitan serta menerima bayaran untuknya.
Kawalan ke atas dana Iran dan pembelian gandum AS
Vance berkata utusan White House Jared Kushner, menantu Trump, telah menghasilkan proses di mana AS dan Qatar akan mempunyai kawalan ke atas dana Iran apabila ia dinyahbekukan, dan wang itu boleh dibelanjakan untuk jagung, soya dan gandum AS. "Jadi, wang yang kami lepaskan akan pergi kepada petani kami," kata Trump kepada pemberita. Bagaimanapun, Gabenor Bank Pusat Iran Abdolnaser Hemmati berkata tiada kewajipan sedemikian dan sekurang-kurangnya sebahagian daripada dana beku yang tinggal boleh digunakan untuk membeli barangan lain yang tidak dikenakan sekatan, lapor agensi berita Tasnim Iran.
Gencatan senjata di Lebanon mula bertahan
Perjanjian damai sementara menyeru penamatan semua permusuhan, termasuk di Lubnan, yang diserang Israel pada Mac selepas Hizbullah melepaskan tembakan merentasi sempadan. Israel bukan pihak kepada perjanjian damai dan mengatakan ia tidak akan menarik tenteranya dari Lubnan, tetapi pada Jumaat ia bersetuju dengan gencatan senjata baru. Walaupun pertempuran sengit berterusan untuk sehari lagi, pegawai Lubnan berkata ia telah reda sejak malam Sabtu.
Israel dan Lubnan dijadualkan memulakan pusingan baru rundingan di Washington pada Selasa, dengan Beirut bertekad untuk meneruskan rundingan langsung walaupun ia kelihatan dibayangi oleh keputusan Iran untuk menjadikan Lubnan sebahagian daripada rundingannya dengan Amerika Syarikat. Hassan Wazni, pengarah sebuah hospital di bandar Nabatieh yang dibom teruk, berkata ia adalah dua hari penuh pertama yang tenang sejak perang bermula. "Saya memantau keadaan hari demi hari, dan kebanyakan masa saya tidur di hospital. Ini adalah gencatan senjata paling lama bertahan," katanya kepada Reuters melalui telefon.
Lebih sejuta rakyat Lubnan telah kehilangan tempat tinggal akibat perang, dan walaupun ada yang mula pulang ke rumah, ramai yang masih terlalu bimbang. Di Qennarit, sebuah bandar selatan, para pelayat membawa mayat empat wanita yang terbunuh dalam gelombang serangan Israel pada Sabtu. Keranda-keranda itu dibalut dengan bendera kuning Hizbullah dengan logo hijau kumpulan itu iaitu lengan memegang senapang serangan.
